Op zaterdagavond 21 februari hebben we weer stil gestaan bij het Bombardement op Nijmegen. Met licht, zang, beeld en woord.

Hieronder delen wij de overweging die Sinan Can uitgesproken heeft

Lieve mensen,

Vandaag staan we stil.
Niet omdat het verleden voorbij is, maar omdat het nog steeds met ons meeloopt.
Op deze plek, in deze stad, viel ooit de lucht naar beneden.
Niet als regen, maar als vuur.
Huizen werden puin, straten werden leeg, levens abrupt afgebroken.
Het bombardement van Nijmegen liet een wond achter die je niet altijd ziet, maar die er nog is in verhalen, in stilte, in wat niet meer werd doorgegeven.
Herdenken is geen terugkijken om vast te blijven zitten.
Herdenken is erkennen dat geweld nooit alleen toen bestaat.
Dat wat hier gebeurde, elders nog steeds gebeurt.
Vandaag. Nu.
Als je reist, zoals ik vaak doe, door steden die gebombardeerd zijn of nog steeds onder vuur liggen, dan herken je iets.
Niet de taal, niet de gezichten, maar de blik.
De blik van mensen die weten hoe snel het gewone leven kan verdwijnen.
In Aleppo. In Gaza. In Oekraïne. In Jemen.
Andere plekken, andere tijden, maar hetzelfde verlies.

Wat mij telkens raakt, is hoe mensen toch doorgaan.
Hoe ze opruimen, heropbouwen, weer lachen, weer liefhebben.
Niet omdat ze vergeten zijn, maar omdat vergeten geen optie is.
Omdat leven soms het enige stille verzet is tegen vernietiging.

Nijmegen werd geraakt, maar Nijmegen stond ook weer op.
Niet zonder pijn. Niet zonder littekens.
Maar met iets wat sterker bleek dan bommen: menselijkheid.

Herdenken is ook een vraag stellen.
Wat doen wij vandaag met wat we weten?
Wat doen we met de verhalen die ons zijn toevertrouwd?
Kijken we weg, of blijven we kijken?
Sluiten we ons af, of blijven we geraakt?

De wereld voelt vandaag onrustig. Soms zelfs beangstigend dichtbij.
Oorlog is geen geschiedenisboek meer, maar een pushbericht.
Juist daarom is deze herdenking geen ritueel van het verleden,
maar een oefening voor nu.

Om te blijven zien.
Om te blijven voelen.
Om te blijven kiezen voor menselijkheid, zelfs als dat kwetsbaar voelt.

Laten we vandaag niet alleen de doden herdenken,
maar ook het leven eren dat bleef.
De stemmen die doorgingen.
De stad die bleef ademen.

En laten we die adem meenemen,
deze stad uit, deze tijd in.
Als herinnering.
Als verantwoordelijkheid.
En misschien ook als belofte…..
dat we niet onverschillig worden.

Dank jullie wel.
Sinan Can, 21 februari 2026

 ////////

Een terugblik naar de 80-jarige herdenking van het bombardement op 21 februari 2024, gemaakt door Jaap van den Elzen en Jan Fabel:
TERUGBLIK

 ////////

Info@brandgrens024.nl

foto’s: Paul Rapp

In het kort
Op dinsdag 22 februari 1944, exact om 13:28 uur, wierpen Amerikaanse vliegtuigen na een mislukte missie boven Duitsland op hun terugweg hun bommen uit boven Nijmegen. Bijna achthonderd doden en duizenden gewonden waren de trieste balans van hun actie. Het historisch stadshart van Nijmegen was in een klap weggevaagd.

We hebben vanaf medio 2017 de Brandgrens van het Bombardement op Nijmegen zichtbaar gemarkeerd in het centrum van de stad. Dit hebben we gedaan door maar liefst 800 subtiele metalen plaatjes vast te zetten in de grond. De herinneringsplaatjes zijn allemaal voorzien van een naam van een slachtoffer. De kleine ronde plaatjes in het stratenpatroon verwijzen direct naar het bombardement. Ze trekken de aandacht doordat ze licht glinsteren in het licht.

Het project is vooral gedragen door de Nijmegenaren zelf. De gemeente Nijmegen heeft een kleine bijdrage gegeven. De brandgrens is vooral gerealiseerd met behulp van stadsgenoten.
U kunt dit project nog steeds omarmen. Symbolisch kunt u een heel of een gedeelte van een herinneringsplaatje van de brandgrens sponsoren. Een heel herdenkingsplaatje inclusief plaatsen kost 60 euro, maar u kunt bijvoorbeeld ook een half of een kwart sponsoren (30 of 15 euro). Elke bijdrage is welkom ook vanwege het onderhoud in de toekomst.
Er zijn twee manieren om te sponsoren (zie kopje sponsoren! of hoe werkt het?) voor meer informatie. Voor het brandgrensproject werken we samen met de Stichting Oorlogsdoden Nijmegen (onderdeel van het Stedelijk 4&5 mei Comité Nijmegen).

Dit brandgrensproject is een initiatief van Bregje Jaspers.
Zij lanceerde in 2014 een wandelboekje Brandhaarden Bombardement, Nijmegen  22 februari 1944 en een wandelboekje Brandhaarden Bevrijding, Nijmegen september 1944. Ze maakte ook een foto-expositie Nijmegen, Toen en Nu 1944-2014. Ze was in 2017 de ontwerper  van de expositie Bommen op Burgers in het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis. In 2019 was ze betrokken bij de eerste bijzondere herdenking aan de vooravond van de herdenking op het bombardement langs de brandgrens. In 2024 was zij de ontwerper van de expositie Twee Minuten, 80 jaar later nog voelbaar. Ook het idee voor de lichtprojecties op gebouwen langs de brandgrens, in 2024, is door haar opgeworpen en uitgedacht samen met het projecteam.